سال‌مندانی‌که محکوم به‌ناداری و بی‌کسی‌اند

Home » حقوق بشر » سال‌مندانی‌که محکوم به‌ناداری و بی‌کسی‌اند

«اگر بچیم زنده می‌بود، چنین آواره و بی‌نوا نمی‌شدم …»
باگفتن این گلایه، اشک تلخ روزگار بر صورت پُرچین و چروکش جاری شد و از یگانه پسر جوانش که در نبرد رویاروی با مخالفان مسلح دولت جان باخته‌است؛ شروع به‌اختلاط کرد و گفت که از برای تنها لقمه نانی از بدخشان تا به کابل آواره شده‌است.

قوس ۲, ۱۳۹۸ by
سال‌مندانی‌که محکوم به‌ناداری و بی‌کسی‌اند

مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک
کابل – ۲ قوس ۱۳۹۸
گزارش‌گر:  پلوشه عظیم

«اگر بچیم زنده می‌بود، چنین آواره و بی‌نوا نمی‌شدم …»

باگفتن این گلایه، اشک تلخ روزگار بر صورت پُرچین و چروکش جاری شد و از یگانه پسر جوانش که در نبرد رویاروی با مخالفان مسلح دولت جان باخته‌است؛ شروع به‌اختلاط کرد و گفت که از برای تنها لقمه نانی از بدخشان تا به کابل آواره شده‌است.

این عبدالرحمان پیره‌مرد ۸۰ ساله‌است که لابه‌لای هر دو سه واژه‌اش، جنگ و جنگ‌افروزان را دشنام و نفرین می‌کند و به ناتوانی و درماندگی خود، حیران و پریشان است. به‌گفته‌ی خودش افزون‌بر غم نابینایی و ناتوانی کار، از دو سال به‌این‌سو گرما و سرمای کنارجاده‌های شهر کابل را، گاه با جیب خالی و گاه با یک دو نانی سپری کرده‌است.

درحالی‌که چند بُرس و رنگ بوت کنارهم روی پیاده‌رو گذاشته و به‌دیوار مسجد تکیه زده، می‌گوید:

«تا چند سال پیش آشپزی می‌کردم، روزگارم خوب بود، حالی‌که نه توان کار است و نی چشم بینا، به‌جز صبر خدا چاره چیست …؟»

هستند، پیرمردان و سال‌مندان زیادی که حتا بدتراز روزگار عبدالرحمان، واپسین روز و شب‌های عمر بالاتراز شصت و هفتاد ساله‌گی را، با کوله‌باری از مسوولیت نفقه‌ی خانواده دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

شمس‌الدین ۷۸ ساله باشنده‌ی پروژه جدید ناحیه پانزدهم شهر کابل، به‌گفته‌ی خودش تاب و توان یک ساعت ایستادن را ندارد؛ اما صبح تا شام در جاده‌های مزدحم و راه‌بندان شهر قلم و اشیای کارامد می‌فروشد، تا از یک‌سو نفقه‌ی شش عضو خانواده را تامین کند و ازسوی دیگر، آخر هرماه پنج‌هزار افغانی کرایه خانه را باید بپردازد.

مسوولیتی‌که به‌گفته‌ی ملنگ ۷۵ ساله باشنده‌ی ناحیه هفتم شهر کابل یکی دیگر ازاین کهن‌سالان نان‌آور و ناتوان، تا دم مرگ باید بردوش کشید؛ زیرا هیچ یار و غم‌خواری به‌جز دربار خداوند«ج» ندارد و دولت‌هم توجه نمی‌کند.

مانند او ده‌ها و صدها مرد و زن کهن‌سالی‌که بسیاری از آن‌ها نان‌آوران خانواده‌های شان هستند، باچنین روزگار تلخ تهی‌دستی، بی‌کاری و بدون هیچ‌گونه حمایت مادی و معنوی ازسوی هیچ‌کسی به زندگی بخورنمیرشان ادامه می‌دهند و هیچ نهاد مسوول دولت‌هم به‌این وضعیت آن‌ها توجه نمی‌کند.

حمالی، چوپانی، دهقانی، دست‌فروشی، کراچی‌وانی و گدایی از کاروبار روزمره‌ی این کهن‌سالان است که به‌گفته‌ی خودشان، به‌دلیل فقر، ناامنی، خشک‌سالی و بی‌جاشدن از خانه‌های آبایی‌شان، به‌این کارها رو آورده‌اند.

تازه‌ترین بررسی‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، نشان می‌دهد که بیش‌تراز ۵۰ درصد سرپرستان و نان‌آوران خانواده‌ها در افغانستان، افراد کهن‌سال اند. هم‌چنان بربنیاد داده‌های اداره‌ی ملی احصاییه و معلومات، نزدیک به ۵ درصد جمعیت کشور افراد بالاتراز ۶۰ سال‌اند که ازاین میان، بیش‌تراز ۴۰ درصد آنان، زنان هستند.

به‌گفته‌ی مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، افراد کهن‌سال که قشر آسیب‌پذیر جامعه به‌شمار می‌روند، نیاز به توجه و حمایت ازسوی نهادهای مسوول دولت دارند که متاسفانه دولت افغانستان تااکنون نتوانسته مکلفیت خودرا دربرابر این قشر نیازمند جامعه عملی کند.

ذبیج‌الله فرهنگ مسوول رسانه‌ای این نهاد، می‌پذیرد که تااکنون ازسوی هیچ نهاد دولتی یا غیردولتی، به‌وضعیت سال‌مندان کشور توجه نشده و هیچ کاری‌هم دراین زمینه صورت نگرفته‌است.

برخی‌از کارشناسان مسایل اجتماعی و فعالان مدنی‌هم به‌این باوراند که وضعیت زندگی سال‌مندان درافغانستان، حتا با نزدیک‌ترین کشورهای منطقه قابل مقایسه نیست.

عزیز رفیعی رییس شبکه‌ی جامعه‌ی مدنی می‌گوید: « در کشورهای دیگر خانه‌های سال‌مندان وجود دارد و افراد بالاتراز ۶۰ و۷۰ ساله از حمایت‌های خوبی ازسوی دولت و نهادهای خیریه  برخورداراند؛ اما در افغانستان اصلن به‌این موضوع  توجه نمی‌شود.»

آقای رفیعی، ضمن گله‌مندی از بی‌توجهی نهادهای مسوول دولت، خواهان بازنگری در قانون کار و استراتیژی ملی افغانستان در پیوند به مسایل حقوقی و مدنی شهروندان کشور شده، می‌افزاید که افراد سال‌مند باید از حمایت‌های مادی و معنوی برخوردار باشند و هم‌چنان زمینه‌های اشتغال مناسب نیز برای‌شان فراهم شود.

بااین‌همه وزارات کار و امور اجتماعی به‌حیث نهاد مسوول و پاسخ‌گو دراین باره، چیزی به‌گفتن ندارد.

عبدالفتاح احمدزی سخن‌گوی این وزارت درجریان یک هفته گذشته به‌هر تماس تلفونی خبرنگار پیک می‌گفت که یک یا دوساعت پس تماس بگیرید؛ اما تا پایان روز کاری به‌ده‌ها زنگ دیگر پاسخ نمی‌داد و همین‌گونه تاآخرین لحظه‌ی نگارش و ویرایش این گزارش، پرسش‌های مربوط به‌این نهاد مسوول، بی‌پاسخ ماند.

این‌که بسیاری از مسوولان دولت، به‌ویژه سخن‌گویان از پاسخدهی و مسوولیت در برابر وظیفه‌ی محوله‌ی شان، گریز می‌کنند و یا حرفی به‌گفتن ندارند، گپ تازه‌ای نیست؛ اما به‌باور برخی‌از آگاهان و فعالان حقوقی و مدنی، آن‌چه که از بی‌برنامه‌گی و مسوولیت گریزی نهادهای مسوول دولت هویداست، با ادامه‌ی این وضعیت و نبود هیچ میکانیزمی برای حمایت از قشر آسیب‌پذیر جامعه (سال‌مندان)، تاثیرگذاری‌های رقت‌بار و آینده‌ی ناگواری را درپی خواهد داشت.

چنان‌که بربنیاد یک گزارش سازمان ملل متحد، آمار جمعیت جهان به‌ویژه سال‌مندان در کشورهای جهان،‌ به‌سرعت درحال افزایش‌است و تا سال ۲۰۵۰م. بیش‌تراز ۲۰ درصد جمعیت جهان، افراد بالاتراز ۶۰ سال خواهند بود.

تمامی حقوق انتشار و حق کاپی رایت مطالب برای مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک محفوظ است.