در یک سال دستِ‌کم ۴۳هزار شهروند افغانستان، جان باخته‌اند.

Home » حقوق بشر » در یک سال دستِ‌کم ۴۳هزار شهروند افغانستان، جان باخته‌اند.

در سال ۱۳۹۷خورشیدی، روزانه به‌گونه‌ی میان‌گین بیش‌از یک‌صد شهروند افغانستان در اثر روی‎دادهای مختلف، جان‎های شان را از دست داده‌اند.

جوزا ۲۰, ۱۳۹۸ by
در یک سال دستِ‌کم ۴۳هزار شهروند افغانستان، جان باخته‌اند.

مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک
کابل –  ۲۱ جوزا ۱۳۹۸
گزارش‎گر: مبشر فرشید

در سال ۱۳۹۷خورشیدی، روزانه به‌گونه‌ی میان‌گین بیش‌از یک‌صد شهروند افغانستان در اثر روی‎دادهای مختلف، جان‎های شان را از دست داده‌اند.  

این رقم باتوجه به افزایش جمعیت و گسترش جنگ، خشونت و دیگر روی‌دادهای طبیعی، جنایی، ترافیکی و بیماری‌های گوناگون، نسبت به هرزمان گذشته بی‎پیشینه خوانده شده‌است.

یافته‎های پیک از داده‎های معلوماتی منابع رسمی نشان می‎دهد که بیش‌ترین مرگ‌ومیر شهروندان افغانستان، از اثر بیماری‌های گوناگون (سرطان‌ها، قلبی، تنفسی، زایمان و…) و کمترین از اثر رویدادهای طبیعی (سیلاب، زلزله، توفان، برفکوچ و…) در نهادهای رسمی به ثبت رسیده است.

تلفات افراد نظامی در اثر انفجار، انتحار و نبردها، جایگاه دوم را در نمودار مرگ و میر شهروندان افغانستان به‌خود رقم زده‌است. بربنیاد این یافته‌ها روزانه به‎طور میان‎گین، ۶۲ تن از شهروندان افغانستان از اثر بیماری‎های گوناگون، ۳۱ تن (نظامی) در روی‎دادهای ضدامنیتی، ۱۴ تن در روی‎دادهای ترافیکی، ۱۰ تن (غیرنظامی) در روی‎دادهای ضدامنیتی و حداقل یک تن از اثر روی‎دادهای طبیعی، جان می‎دهند.بربنیاد داده‎های به‎دست آمده، در سال ۱۳۹۷خورشیدی نزدیک به ۴۳هزار شهروند افغانستان در اثر بیماری‌های کشنده و رویدادهای مختلف هراس‌افگنی، جنایی، ترافیکی و طبیعی جان باخته‌اند. این داده‌ها تنها رقم ثبت شده در نهادهای رسمی را نشان می‌دهد.

آمار تلفات ملکی‌ ازاثر روی‌دادهای جنگی و ضدامنیتی، به‌نقل از اعلامیه ۲۴ فبروری۲۰۱۹م. دفتر معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) درکابل گزارش شده‌است.

هرچند آمار مجموعی از مرگ‌های طبیعی (وفیات ثبت ناشده) در دست نیست؛ اما بربنیاد معلومات به‌روز شده‌ی سال ۲۰۱۸م. درصفحه‌ی انترنتی (www.indexmundi.com/demographics_profile)؛ سالانه از هر یک‌هزار شهروند افغانستان، ۱۳ تا ۱۴ نفر جان می‌دهند. درحالی‌که این رقم در میان کشورهای همسایه و منطقه، بین ۵ تا ۷ نفر نشان داده شده‌است.

داده‌های این منبع جهانی، مرگ‌ومیر طبیعی و ناشی از بیماری‌های گوناگون را نسبت به هر عامل دیگری در صدر قرار داده و افغانستان نیز در نمودار مرگ‌ومیر کشورهای منطقه با بلندترین میزان در صدر قرار گرفته‌است.به‌گفته‌ی وحید مایار سخن‌گوی وزارت صحت‌عامه، تنها در سال ۱۳۹۷خ. نزدیک به ۲۳ هزار شهروند افغانستان ازاثر بیماری‌های گوناگون ساری و غیرساری، جان‌های شان را از دست داده‌اند.

آقای مایار، بیشترین مرگ‌ومیر را ناشی از بیماری‌های قلبی، تنفسی، سرطان‌ها و زایمان خوانده‌است.

آرش ۲۷ ساله باشنده‌ی ناحیه هفدهم شهرکابل، باانتقاد از نبود خدمات صحی و داروی باکیفیت در داخل کشور، می‌گوید:

« یک سال تمام به چندین داکتر و شفاخانه‌ی دولتی و خصوصی مراجعه کردیم؛ هیچ نتیجه نداد و بلاخره به پاکستان رفتیم و درآن‌جا تشخیص شد که سرطان جگر دارد.»

آرش می‌افزاید که بااین‌همه سرگردانی و مصارف هنگفت نزدیک به یک‌ونیم لک افغانی، مادرش را از دست داد. اما اگر به‌گفته‌ی داکتران پاکستانی به‌وقت مراجعه می‌شد، شاید از بین نمی‌رفت.

اما آن‌چه برافزایش بیماری‌های کشنده در پایتخت و شهرهای بزرگ افغانستان تاثیر مستقیم داشته، به باور آگاهان امورصحی، مهمترین عامل آن نبود حفظ‌ الصحه‌ی محیطی و آلودگی روزافزون محیط زیست و هوا در کشوراست.

خواجه قمرالدین صدیقی مشاور پیشین وزارت صحت عامه، بر نهادینه شدن شیوه‌ی سالم زندگی با تدابیر وقایوی در خانه و اجتماع، تاکید می‌کند و به شهروندان کشور نیز، توصیه می‌کند تا برای وقایه و جلوگیری از بیماری‌های کشنده، به‌جای استفاده از مشروبات، دخانیات، مواد مخدر و داروهای مضر، به ورزش عادت کنند و بانظرداشت اقتصاد خانواده، شیوه‌ی تغذی سالم را عملی کنند.

آمار تلفات نظامی به‌نقل از سخنان محمد اشرف غنی رییس جمهور کشور ارایه شده‌است. آقای غنی ماه دلو سال گذشته در گفت‌وگوی ویژه با یک خبرنگار امریکایی در سویس گفت:

«بیش‌از چهل‌وپنج هزار نیروی امنیتی افغانستان، از سال ۲۰۱۴م. به‌این‌سو در نبرد با گروه‌های هراس‌افگن کشته شده و در همین مدت، تلفات نیروهای خارجی درافغانستان، تنها ۷۲ تن بوده‌است.»

به‌استناد گفته‌های رییس جمهور، آمار تلفات نظامی در هر یک سالِ این مدت تا ۱۱هزارو۲۵۰ نفر تخمین شده‌است.

نظیفه ذکی عضو مجلس نمایندگان، حامیان بیرونی طالبان و دیگر گروه‌های تبه‌کار را، عاملان اصلی افزایش تلفات و کشتار مردم افغانستان دانسته، می‌گوید که هیچ‌گونه اراده‌ی قوی صادقانه ازسوی هیچ مداخله‌گر بیرونی برای پایان جنگ و آمدنِ صلح در افغانستان وجود ندارد.

از وزارت دفاع ملی، پاسخی دریافت نه‌شد. اما نصرت رحیمی سخن‌گوی وزارت امور داخله بااشاره به دستاوردهای پسین نیروهای پولیس در پایتخت و برخی‌از ولایت‌های کشور، تأکید دارد که پولیس ملی نسبت به‌هرزمان دیگر، ساحه‌ی فعالیت مجرمان و قاتلان را تنگ‌تر ساخته و تدابیر جدی‌تراز پیش‌هم برای جلوگیری از روی‌دادهای ضدامنیتی روی‌دست دارند.

پس‌از تلفات ملکی و نظامی دراثر رویدادهای جنگی و انفجار و انتحار، روی‌دادهای ترافیکی جای‌گاه سوم را در نمودار مرگ‌ومیر انسانی در افغانستان رقم زده‌است.

مسوولان ترافیک، هرچند آمار تازه از تلفات رویدادهای ترافیکی ارایه نکرده‌اند؛ اما داده‌های یک سال پیش این نهاد در گزارش منتشره‌ی پیک، نشان می‌دهد که سالانه به‌گونه‌ی میان‌گین در سراسر کشور، پنج‌هزار نفر دراثر رویدادهای ترافیکی جان می‌دهند.

باتوجه به نمودار(۱)، روی‌دادهای طبیعی کمترین قربانی را در مقایسه با سایر روی‌دادها از مردم افغانستان گرفته‌است.

حسیب‌الله شیخانی آمر اطلاعات و نشرات وزارت دولت درامور رسیدگی به‌روی‌دادهای طبیعی‌ می•گوید که تنها در دو ماه نخست سال روان خورشیدی، بیش‌از ۱۵۰ تن در اثر سیلاب‌ها جان باخته و در سال گذشته، این رقم تا ۳۵۰ نفر رسیده بود.

بااین‌همه برخی‌از شهروندان و نمایندگان مردم در شورای ملی کشور، افزایش انواع بیماری‌ها، توام با نبود وقایه و تداوی معیاری و هم‌چنان گسترش جنگ و ناامنی در سراسر کشور را، از کلان‌ترین عوامل افزایش مرگ‌ومیر و زیان‌های مالی و جانی شهروندان کشور خوانده‌اند؛ اما برخی دیگر با عینک دیگری، از رونق کاروبار و درامدهای پیشه‌ی قبرکنی، تابوت‌سازی و سنگ‌تراشی سخن می‌زنند.بسم‌الله ۴۶ ساله قبرکن ۲۰ ساله‌ی منطقه‌ی قصبه و پنج‌صدفامیلی شهرکابل، به‌خبرنگار پیک می‌گوید:

« تا پنج شش سال پیش د همین قبرستان پنج‌صدفامیلی و قصبه فقط دو نفر بودیم، روز یک یا دو قبر می‌کندیم، حالی هشت نفر استیم، روزانه پنج تا ده قبر می‌کنیم.»  

به‌گفته‌ی خودش، از حُفر یک قبر نظر به نوعیت زمین سخت و نرم، دو تا سه هزار افغانی به‌دست می‌آورد.

نه‌تنها قبرکنی، بل‌که بازار تابوت سازی و سنگ‌تراشی هم در سال‌های پسین گرم‌تر شده‌است. چنان‌که نظر محمد ۵۰ساله یکی از تابوت‌سازان در منطقه‌ی سرای شمالی شهر کابل می‌گوید:

« روزی‌ره هم به‌خاطر دارم که در یک قلم سودای میت، چهل تابوت فروختیم …»

او هر تابوت چوبی ساخت‌ی دست خودش را، یک تا یک‌ونیم هزارافغانی به‌فروش می‌رساند.این مرد تابوت‌ساز می‌افزاید که همه‌ی قربانیان آن چهل تابوت، افراد نظامی بوده و دیگر روزها نیز، به‌طور میان‌گین ده تا بیست تابوت همراه با کفن و دیگر لوازم مورد نیاز میت، به‌فروش رسانده‌است.

صبور سنگ‌تراش‌هم از رونق کاروبار خود راضی به‌نظر می‌رسد و می‌گوید که بیش‌ترین مشتریان‌اش، از خانواده‌های شهیدان‌است که در نبردها و یا در انفجار و انتحار جان باخته‌اند.

صبور می‌افزاید که هر تخته سنگ حکاکی شده برای قبر، نظر به نوعیت سنگ از یک تا هفت‌هزار افغانی هزینه برمی‌دارد.

بربنیاد معلومات این پیشه‌وران، درمجموع هر خانواده‌ی قربانی بانظرداشت رسوم فرهنگی و مناسک مذهبی برای برگزاری مراسم تکفین و عزاداری، بین ۳۰ تا بیش‌تر از ۱۰۰هزار افغانی مصارف را متقبل می‌شوند.

بااین‌حال، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از افزایش تلفات انسانی دراین کشور ابراز نگرانی کرده و از طرف‌های درگیر جنگ و منازعه می‌خواهند تا به قوانین بین‌المللی و حقوق بشری احترام بگذارند و برای جلوگیری از تلفات افراد ملکی، توجه جدی‌تری به•خرج دهند.

موسا محمودی رییس اجرایی این کمیسیون می‌گوید که متأسفانه فرهنگ معافیت از مجازات در کشور هنوز پابرجاست و برای ازمیان برداشتنِ این فرهنگ و جلوگیری از افزایش تلفات انسانی در کشور، دولت افغانستان باید هرچه بیش‌تر تلاش کند.

تمامی حقوق انتشار و حق کاپی رایت مطالب برای مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک محفوظ است.