KABUL WEATHER

بس‌‎ها تخریب و جایدادها غصب؛‌ از تصدی ملی بس خبر دارید؟

Home » اقتصادی » بس‌‎ها تخریب و جایدادها غصب؛‌ از تصدی ملی بس خبر دارید؟

یافته های مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک نشان می‎‌دهد که ۸۰ درصد بس‎‌های کمک شده به تصدی ملی بس افغانستان از چندین سال به‎‌این‌‎سو به‌‎دلیل مشکلات فنی متوقف و بیش‌تر جای‌‌دادهای مربوط به این تصدی غصب و یاهم به‎‌نام زمین سفید به شرکت های خصوصی واگذار…

میزان ۲۶, ۱۳۹۹ by
بس‌‎ها تخریب و جایدادها غصب؛‌ از تصدی ملی بس خبر دارید؟

کابل – ۱۷ میزان ۱۳۹۹خ.
گزارش‌‌گر:  بلال خداداد

یافته های مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک نشان می‎‌دهد که ۸۰ درصد بس‎‌های کمک شده به تصدی ملی بس افغانستان از چندین سال به‎‌این‌‎سو به‌‎دلیل مشکلات فنی متوقف و بیش‌تر جای‌‌دادهای مربوط به این تصدی غصب و یاهم به‎‌نام زمین سفید به شرکت های خصوصی واگذار شده‌‎است.

بر بنیاد اطلاعات به‌‎دست آمده، افزون‌‌‎بر واگذاری و غصب جای‎‌دادهای تصدی ملی‎‌بس در کم‎‌تر از دو دهه‌‎ی پسین، تنها ۲۰ درصد از موترهای این تصدی در پایتخت و برخی از ولایت‌‎های کشور، فعال یا نیمه‌‎فعال اند و باقی همه،‌ یا در ترمیم‎گاه‌‎ها و پارکینگ‌‎های تصدی متوقف‎‌اند و یاهم مانند آهن کهنه انبار شده‌‎اند.

بس‎‌هایی‎‌که به‌‎گفته‌‎ی مسوولان این تصدی، بین سال‌‎های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۸خ. ازسوی کشورهای هندوستان، پاکستان، جاپان، ایران و ایتالیا به سکتور ترانسپورت افغانستان کمک شده‌‎است.

رییس تصدی ملی‎‌بس، بهای هریک ازاین بس‎‌ها را، (صفرکیلومتر) بین ۳۰ تا ۳۶ هزار دالر خوانده‎‌است.

جایدادهای‎که غصب یا تبادله شده‌‎اند

حوزه‌‎ی دوم تصدی ملی‎‌بس به‌‎عنوان دومین توقف‌‎گاه عمومی ملی‎‌بس‎‎های شهری در منطقه‎‌ی خوشحال مینه‎‌ی ناحیه پنجم شهر کابل درسال ۱۳۶۴خ. ایجاد و تاسیس یافته‎‌است.

اکنون جای‌‎داد این حوزه به‎‌‎مساحت ۴۲ جریب زمین دارای تاسیسات و ساختمان‎‌های ۳۵ ساله در ناحیه پنجم شهر کابل، زیرنام «زمین سفید» به‌‌یک شرکت خارجی واگذار شده‌‎است.

در یک سند رسمی که ازسوی ریاست تصدی ملی‎‌بس به‌‎خبرنگار پیک ارایه شده‎‌است، جای‌‎‌داد این حوزه‌‌‎ی تصدی که شامل تاسیسات اداری و تخنیکی، ترمیم‎‌‌گاه‌‎های موتر و ساختمان‎‌های تجارتی و رهایشی در مساحت بیش‎‌از ۴۰ جریب زمین احاطه با خانه‌‎های رهایشی، دوکان‌‎ها و جاده‎‌ی عمومی مقابل سیلوی مرکزی شهر کابل می‌‎باشد؛ نوعیت این ملکیت «زمین سفید» درج شده‌‎است.

کاری‎‌که به‌‎گفته‌‎ی وحیدالله فرزه‌‎یی عضو انجمن حقوق‎‌دانان افغانستان، انتقال یا واگذاری هرنوع زمینی که قابل استفاده‌‎ی مالک آن باشد، برخلاف ماده‌‎ی ۶۴و۶۹ قانون زمین‎‌داری کشوراست.

محمد یونس امیری رییس تصدی ملی‎‌بس، می‌‎پذیرد که واگذاری و تبادله‌‎ی این جای‎‌داد در زمان پیش‎‌از ریاست وی دراین تصدی با موافقت وزارت‎‌های ترانسپورت و شهرسازی‌‎واراضی صورت گرفته و پاسخ‎‌گو هم، مسوولان ذی‎‌دخل هستند. وزارت ترانسپورت، گفته‎‌های رییس تصدی ملی بس را تایید کرد؛ اما وزارت شهرسازی و اراضی از گفت‌‎وگو دراین باره خود داری کرده‌‎است.

جای‌‎داد حوزه دوم تصدی که به‌‎گفته‌‎ی رییس این تصدی، هربسوه‌‎ی آن درحال‎‌حاضر تا دوصدهزار دالر ارزش دارد؛ پنج سال پیش براساس پیشنهاد وزارت شهرسازی و اراضی و مصوبه‌‎ی شماره ۹ و ۱۹ کابینه‎‌ی حکومت با موافقت وزارت ترانسپورت و تصدی ملی‎‌بس، به‎‌منظور ایجاد یک شهرک رهایشی به یک شرکت قطری به‎نام (الغرافه) داده شده‌‎است.

در حالی‎‌که ظاهرن کار ساختمان‌‎سازی برای شهرک شهدا توسط شرکت خصوصی قطری بالای این جایداد تصدی ملی بس جریان دارد؛ اما مسوولان این شرکت حاضر به گفت‌‎وگو نشده‌‎اند.

ریاست جمهوری نیز در پاسخ به پرسش‎‌های خبرنگار پیک، می‎‌گوید که انتقال زمین تصدی ملی‎‌بس براساس مصوبه‌‎ی شماره ۴۲ مورخ ۱۹/۱۲/۱۳۹۴خ و ماده‌‎ی ۶۲ قانون تدارکات، صورت گرفته‌‎است. اما این‎‌‌که چرا این جایداد زیرنام زمین سفید انتقال یافته و سرنوشت تصدی ملی‎‌بس چه خواهد شد؟ جزییات بیش‌‎تر نداده‎‌است؛ اما رییس تصدی ملی‌‎بس انتقال و تبادله‌‎ی جای‎‌داد این تصدی را، ضربه‌‎ی سنگینی بر پیکر نیمه‌‎کاره‌‎ی این تصدی دانسته و می‌‎پذیرد که تاهنوزهم نتوانسته‌‎اند همه‌‎ی موترهای فعال وغیرفعال، ماشین‌‎ها و تجهیزات این جای‌‎داد را به‌‎مکان بدیل آن که به‌‎مساحت بیش‎‌از ۵۰ جریب زمین در منطقه‌‎ی پُل حسن‎‌خان ناحیه هفتم شهر کابل داده شده‎‌است، جابه‌‎جا کنند.

یک تن از کارمندان حوزه دوم تصدی ملی‌‎بس که نمی‌‎خواهد ازوی نام بُرده شود، به‌‎خبرنگار پیک می‌‎گوید که موترهای نیمه فعال و غیرفعال این حوزه در مکان جدید، چنان به‌‎شکل بی‎‌رویه انتقال و جابه‌‎جا شده که دیگر قابل استفاده نخواهند بود.

این کارمند بااشاره به هنگرهای کلان در صحن این جای‎‌داد، ابراز تآسف نموده، می‌‎افزاید:

« این ورکشاپ‌‎ها که تقریبن به‌‎ارزش دومیلیون دالر ساخته شده، امروز انتقال‌‎شان کلان‎‌ترین خساره‎‌ی هنگفتی‎‌ست به‎‌این تصدی که تا چندین سال‌‎هم جبران نخواهد شد ». 

ازسوی دیگر، جمعه‌‎خان معتمد موترهای انتقال‌‎یافته به مکان جدید (پُل حسن‌‎خان) می‌‎گوید که با یک تفنگ شکاری و دو مرمی، از دوصد موتر نگهبانی می‎‌کند؛ اما شبی نیست که پرزه و سامان و تایر موترها دزدی نشود.

او می‌‎گوید که مسوولیت خودرا انجام داده و چندین‌‎بار به مسوولان حوزه و تصدی و وزارت، موضوع را اطلاع‌‎رسانی کرده؛ اما هیچ اقدامی تاکنون صورت نگرفته‌‎است.

رییس تصدی هم می‌‎پذیرد که درچنین حالت انتقال و جابه‌‎جایی، خساره و عقب‌‎گرد سنگینی را متحمل شده‎‌اند.

به‎‌گفته‎ وی؛ افزون‎‌براین همه چالش‌‎ها و دشواری‌‎ها، از دو دهه به‌‎این‌‎سو بیش‎‌تراز ۲۰هزار مترمربع زمین حوزه‌‎ی سوم این تصدی در منطقه‎‌ی خواجه‎‌بُغرای ناحیه یازدهم شهر کابل، ازسوی مردم محل غصب و خانه‌‎های رهایشی آباد شده‎‌است. هم‎‌چنان به‎‌ارزش دو نیم میلیون دالر جای‌‎داد این تصدی در ناحیه سوم شهرکابل نیز، تاهنوز در تصرف غاصبان قرار دارد.

از هر پنج موتر ملی‌‎بس، تنها یکی فعال‎‌است

بربنیاد معلومات و داده‌‎های مسوولان تصدی ملی‎‌بس، از مجموع ۱۰۴۹ موتر ثبت و راجستر این تصدی، ۹۶۴ موتر آن بین سال‌‎های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۸خ. کُمک شده‌‎است.

درحال‌‎‌حاضر، ازاین میان تنها ۱۰۲ موتر ملی‌‎بس در پایتخت و ۱۱۹ موتر دیگر در برخی‌‌‎از ولایت‌‎های کشور، فعالیت دارند و باقی همه غیرفعال، تخریب و یا به‌‎شکل بی‎‌رویه و مانند آهن کهنه در توقف‎‌گاه‌‎های تصدی انبار شده‌‎اند.

نبود افراد مسلکی، توان‌‎مندی‌‎های مالی و تخنیکی و بی‌‎توجهی راننده‌‎ها و شهروندان، از مهم‌‎ترین عوامل تخریب، عوارض و غیرفعال ماندن این بس‌‎ها خوانده شده‎‌است.

رییس تصدی می‌‎گوید که برخی پرزه‌‎جات موجود در دیپوهای تصدی برای ترمیم ۳۵۰ موتر غیرفعالی‌‎است که ازسوی کشور هندوستان کمک شده‌‎است.

به‎‌گفته آقای امیری، نیمی از این کمک‌‎های رسیده به‌‎ارزش یک‌‎ونیم میلیون دالر که همه پرزه‌‎جات موترهای (تاتا) ساخت هندوستان می‎‌باشد، یک سال پیش انتقال یافته و در گُدام‎‌های تصدی جابه‌‎جا شده‌‎است؛ اما این پرزه‌‎ها به‌‎دلیل مکمل نبودن قابل استفاده نیست.

وی می‎‌افزاید که نیم باقی‌‎مانده‌‎ی کمک‌‎های وعده شده، ضمن تماس‌‎های مکرر با وزارت ترانسپورت و سفارت هند در کابل، هنوزهم به‎‌این تصدی نرسیده‌‎است.

تلاش‌‎های خبرنگار پیک به‎‌‌منظور تماس و پرسش دراین باره با شرکت قراردادی هندی که مسوولیت انتقال این کمک‌‎ها را برعهده دارد، بی‎‌نتیجه ماند و سفارت هند در کابل نیز به ایمیل خبرنگار پیک پاسخ نداد.

وزارت ترانسپورت به‌‎عنوان امضاکننده‌‎ی متن قرارداد و تفاهم‌‎نامه‌‎ی کمک سه میلیون دالری کشور هند به تصدی ملی‌‎بس نیز دراین باره چیزی نمی‎‌گوید.

به‎‌گفته‌‎ی مسوولان تصدی ملی‎‌بس، کشور هند اگرچه متعهد شده‌‎است که یک هزار بس جدید را به‌‎این تصدی کمک خواهد کرد؛ اما این کمک‎‌ها مشروط بر تکمیل پروسه‌‎ی ترمیم ۳۵۰ موتری خوانده شده‌‎است که با رسیدن ۵۰ درصد پرزه‏‌جات باقی‌‎مانده، ترمیم خواهند شد.

بااین‌‎حال، نبود سیستم منظم ترانسپورتی در شهرهای افغانستان، یکی از مشکلات اساسی شهروندان کشور به‌‎حساب می‎‌رود.  برخی از شهریان کابل به‌‎این باوراند که تصدی ملی‌‎بس، حتا به یک برچهارم حصه‌‎ی نیازمندی ترانسپورت شهروندان کشور رسیدگی نمی‌‎تواند و توانایی رقابت با سکتور خصوصی را نیز ندارد.

زرمینه باشنده‌‎ی ناحیه چهارم شهر کابل می‎‌گوید: « راستش هرصبح و شام که وقت رفت‌‎وآمدم به‎‌خانه و محل کارم است، موتر ملی‎‌بس را هیچ نمی‌‎بینم، چون همیشه در بس‌‎های کاستر و تونس می‌‎روم ».

برخی دیگر از شهروندان و آگاهان امور نیز، به‌‎این باوراند که مبارزه‎‌ی جدی با فساد، گماشتن افراد مسلکی و اهل کار و هم‌‎چنان تقویت و خودکفایی تصدی ملی‌‎بس، از مواردی‌‎اند که تحقق آن‌‎هم در کوتاه‌‎مدت به‌‎دور از تصور خواهد بود.

پیش ازاین‌‎هم دولت افغانستان متعهد شده‎‌است که با تغییر تصدی ملی‌‎بس به شرکت مسافربری ملی‎‌بس و اکمال صدها بس جدید از بودجه‌‎ی ملی برای تنظیم ترانسپورت شهری، این وضعیت بهبود خواهد یافت.

تمامی حقوق انتشار و حق کاپی رایت مطالب برای مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک محفوظ است.